Yazan: Muhammad Arsalan Jamal Ghuri
Çeviri: M. Hulusi Cengiz
Pakistan'ın aşiret bölgelerinde terörizm, özellikle son yıllarda sürekli ve zorlu bir sorun haline gelmiştir. Geçmişte Federal Yönetilen Aşiret Bölgeleri (FATA) olarak bilinen ve günümüzde Khyber Pakhtunkhwa'ya (KP) entegre edilen bu bölgeler, ulusal güvenlik, sosyal istikrar ve ekonomik ilerleme için ciddi tehditler oluşturan terörist faaliyetlerde bir artışa tanık olmuştur. Bu artışın arkasındaki nedenleri anlamak, etkili terörle mücadele stratejileri geliştirmek için hayati önem taşımaktadır. Pakistan hükümeti ve silahlı kuvvetlerinin bu tehditle mücadelede ve bu bölgelerde istikrar ve kalkınmanın desteklenmesinde oynadığı olumlu rolün kabul edilmesi ve vurgulanması da aynı derecede önemlidir.
Aşiret bölgelerinin Afganistan-Pakistan sınırındaki stratejik konumu, bu bölgeleri çeşitli militan gruplar için bir odak noktası haline getirmiştir. Gözenekli sınır, özellikle Sovyet-Afgan Savaşı sırasında ve sonrasında iki ülke arasında savaşçıların, silahların ve kaynakların hareketini kolaylaştırdı. Yabancı militanların akını ve ardından gelen teröre karşı savaş, bu bölgeleri isyan ve terörizm merkezleri olarak daha da sağlamlaştırdı.
Aşiret bölgelerindeki kronik sosyo-ekonomik yoksunluk, terörizmin yükselişine katkıda bulunan önemli bir faktör olmuştur. Yüksek düzeyde yoksulluk, işsizlik, cehalet ve temel altyapı ve hizmetlerin eksikliği aşırılık yanlısı ideolojilerin gelişebileceği bir ortam yaratmıştır. Ekonomik fırsatların yokluğu, gençleri maddi teşvikler ve bir amaç duygusu sağlayan militan gruplar tarafından silah altına alınmaya karşı savunmasız hale getirmektedir. On yıllar boyunca aşiret bölgeleri siyasi olarak marjinalize edildi ve idari olarak ihmal edildi. FCR (Frontier Crimes Regulations) altındaki yönetişim modeli bu bölgeleri ulusal siyasi çerçeveye entegre etmemiş, siyasi temsil ve hesap verebilirlik eksikliğine yol açmıştır. Bu yabancılaşma kızgınlığı körüklemiş ve militan grupların kendilerini devlete karşı yerel çıkarların savunucusu olarak konumlandırarak destek kazanmaları için verimli bir zemin sağlamıştır.
Aşırılık yanlısı ideolojilerin yayılması da bir başka kritik faktör olmuştur.
Genellikle dış kaynaklar tarafından finanse edilen radikal öğretilere sahip medreseler (dini okullar) gençlerin beyinlerinin yıkanmasında önemli bir rol oynamıştır. Militan grupların eylemlerini meşrulaştırmak ve taraftar toplamak için dini söylemleri kullanmasıyla ideolojik savaş da fiziksel savaş kadar önemli olmuştur.
Dış müdahaleler ve bölgesel dinamikler de aşiret bölgelerinde terörizmi şiddetlendirmiştir. Dış güçlerin Afganistan'a müdahalesi ve bunun Pakistan'ın güvenlik durumu üzerindeki etkisi göz ardı edilemez. Aşiret bölgeleri, bölgesel ve küresel gündemleri olan çeşitli militan gruplar tarafından güvenli sığınaklar ve operasyonel üsler olarak kullanılmış ve Pakistan'ın terörle mücadele çabalarını zorlaştırmıştır. Aynı şekilde, aşiret bölgelerinde etkili devlet kurumlarının bulunmaması, kanunların uygulanmasını ve yönetişimi engellemiştir. Zayıf adli ve polisiye yapılar militan grupların cezasızlıkla faaliyet göstermesine olanak sağlamıştır. Sağlam bir yasal çerçevenin ve güvenlik aygıtının yokluğu, militanlığın kontrolsüzce gelişebileceği bir ortam yaratmıştır.
Bu zorluklara rağmen, Pakistan hükümeti terörizmdeki artışı ele almak ve aşiret bölgelerinde istikrar ve kalkınmayı teşvik etmek için önemli adımlar atmıştır. En önemli adımlardan biri 2018 yılında FATA'nın KP ile birleştirilmesiydi. Bu hamle, aşiret bölgelerini ulusal ana akıma dahil etmeyi, FCR'yi kaldırmayı ve Pakistan anayasası ile hukuk sisteminin yetki alanını bu bölgelere genişletmeyi amaçlıyordu. Birleşme, terörün temel nedenlerinden bazılarını ele alarak daha iyi yönetişim, siyasi temsil ve kalkınma fırsatları sağlamayı amaçlıyordu.
Hükümet, aşiret bölgelerinde altyapı, eğitim, sağlık hizmetleri ve ekonomik fırsatları iyileştirmek için çeşitli kalkınma projeleri başlatmıştır. Bu girişimler, terörizmin önemli bir itici gücü olan sosyo-ekonomik yoksunluğu ele almayı amaçlamaktadır. Hükümet, yaşam standartlarını iyileştirerek ve ekonomik fırsatlar sağlayarak militan grupların cazibesini azaltmayı hedeflemektedir. Siyasi hakların ve temsilin aşiret bölgelerine genişletilmesi hükümetin stratejisinin önemli bir yönü olmuştur. Yeni birleştirilen bölgelerde seçimler yapılarak bölge sakinlerinin KP il meclisine temsilci seçmeleri sağlanmıştır. Bu siyasi içerme, yerel nüfusu güçlendirmeyi ve onları ulusal siyasi çerçeveye entegre ederek yabancılaşma ve marjinalleşme duygularını azaltmayı amaçlamaktadır.
![](/galeri/a7929891-ce01-4ada-a5b2-b0d28189fa73.jpg)
Hükümet ayrıca bireylerin radikalleşmesini ve aşırılıkçı ideolojilerin yayılmasını önlemeyi amaçlayan radikalleşmeyle mücadele programları da uygulamaktadır. Bu programlar eğitim reformlarını, ılımlı dini öğretilerin teşvik edilmesini ve aşırılık yanlısı söylemlere karşı dini liderlerin devreye sokulmasını içermektedir.
Pakistan silahlı kuvvetleri, aşiret bölgelerinde terörle mücadelede önemli bir rol oynamıştır. Bu çabalar, terör ağlarının dağıtılmasında ve bu bölgelerde barış ve istikrarın yeniden tesis edilmesinde etkili olmuştur. Silahlı kuvvetler, aşiret bölgelerini militan gruplardan temizlemek için çok sayıda askeri operasyon gerçekleştirmiştir. Zarb-e-Azb ve Radd-ul-Fasaad gibi operasyonlar özellikle önemli olmuştur. Bu operasyonlar teröristlerin saklandıkları yerleri hedef almış, ikmal hatlarını kesmiş ve kilit liderleri ortadan kaldırarak militan grupların operasyonel kabiliyetlerini önemli ölçüde zayıflatmıştır
Pakistan ordusu, Afganistan-Pakistan sınırını güvence altına almak için kapsamlı çabalar sarf etmiştir. Bir sınır çitinin inşa edilmesi, sınır karakollarının kurulması ve gözetimin arttırılması militanların sınır ötesi hareketlerinin önlenmesinde kritik bir rol oynamıştır. Bu önlemler, terörist grupların aşiret bölgelerini güvenli sığınak ve saldırılar için fırlatma rampası olarak kullanma kabiliyetlerini azaltmıştır. Silahlı kuvvetler ayrıca Levies ve Khasadars dahil olmak üzere yerel güvenlik güçlerinin güvenlik sorumluluklarını üstlenme kapasitelerini geliştirmeye odaklanmıştır. Eğitim programları, ekipman temini ve bu güçlerin ulusal güvenlik çerçevesine entegrasyonu bu stratejinin kilit unsurları olmuştur. Yerel güvenlik güçlerinin güçlendirilmesi aşiret bölgelerinde sürdürülebilir barış ve istikrarın sağlanmasını amaçlamaktadır.
Kalpleri ve zihinleri kazanmanın öneminin farkında olan silahlı kuvvetler, topluma erişim programlarına başlamıştır. Bu girişimler ordu ile yerel topluluklar arasında güven tesis etmeyi, işbirliğini teşvik etmeyi ve yerel şikayetleri ele almayı amaçlamaktadır. Ordu, toplum liderlerini kalkınma çabalarına dahil ederek ve sosyo-ekonomik sorunları ele alarak militanları izole etmeyi ve terörle mücadele girişimleri için halkın desteğini kazanmayı amaçlamaktadır. Silahlı kuvvetler, aşiret bölgelerindeki rehabilitasyon ve yeniden yapılandırma çabalarına aktif olarak katılmıştır. Operasyon sonrası yeniden yapılandırma programları, askeri operasyonlar sırasında tahrip olan altyapı, okullar, hastaneler ve evlerin yeniden inşasına odaklanmaktadır. Bu çabalar normalliği yeniden tesis etmeyi, temel hizmetleri sağlamayı ve yerinden edilmiş kişilerin evlerine dönmelerini kolaylaştırmayı amaçlamaktadır.
Radikalleşmeyle mücadele çabaları eğitim reformlarına ve ılımlı dini öğretilerin teşvik edilmesine odaklanmaya devam etmelidir.
Aşırılık yanlısı söylemlere karşı koymak ve hoşgörü ile bir arada yaşamayı teşvik etmek için dini liderler, sivil toplum örgütleri ve eğitim kurumlarıyla işbirliği yapmak çok önemlidir. Terörizmin dış boyutlarının ele alınmasında Terörizmin dış boyutlarının ele alınmasında bölgesel işbirliği büyük önem taşımaktadır. Sınır güvenliğinin sağlanması ve militanların sınır ötesi hareketlerinin önlenmesi için başta Afganistan olmak üzere komşu ülkelerle işbirliği yapılması kritik önem taşımaktadır. Bölgesel çatışmaları ele almak ve istikrarı teşvik etmek için diplomatik çabalarda bulunmak, terörizm tehdidinin azaltılmasına katkıda bulunacaktır.
FATA'nın KP ile birleşmesi, kalkınma girişimleri, siyasi reformlar, radikalleşmeyle mücadele programları, askeri operasyonlar, sınır yönetimi, yerel güvenlik güçlerinin kapasitesinin geliştirilmesi, toplum katılımı ve rehabilitasyon çabaları terörle mücadelede ve uzun vadeli barışın desteklenmesinde önemli adımlar olmuştur. Pakistan, terörizmin temel nedenlerini ele alarak ve kalkınma ve güvenliğe yönelik bütüncül bir yaklaşımı teşvik ederek aşiret bölgeleri ve bir bütün olarak ulus için daha parlak ve istikrarlı bir gelecek sağlayabilir.
Genel olarak, aşiret bölgelerindeki terörizmle mücadele, çok boyutlu ve karmaşık bir süreçtir. Sosyo-ekonomik kalkınma, siyasi reformlar ve askeri operasyonlar gibi çeşitli stratejilerin bir arada uygulanması gerekmektedir. Bu stratejilerin başarılı olabilmesi için, yerel halkın katılımı ve desteği şarttır. Ayrıca, uluslararası ve bölgesel işbirliği, terörizmin kök nedenlerini ele almak ve sürdürülebilir barış ve güvenliği sağlamak için hayati öneme sahiptir. Pakistan'ın bu zorlu mücadelede ilerleme kaydetmesi, sadece aşiret bölgelerinin değil, tüm ülkenin daha güvenli ve istikrarlı bir geleceğe ulaşmasına katkıda bulunacaktır.
Kaynak: eurasiareview.com
*İçerik orijinal haline bağlı kalınarak çevrilmiştir. Makalede temsil edilen görüşlerin sorumluluğu yazara aittir, söz konusu yazı ve görüşler Hamaset'in editoryal politikasını yansıtmayabilir.